Những điều mẹ cần ghi nhớ khi chuẩn bị cho bé ăn dặm

Ăn dặm là bước ngoặt lớn đối với trẻ khi chuyển từ bú sữa mẹ sang tập làm quen với thức ăn lỏng. Làm thế nào để bé có hứng thú khi ăn dặm mà không sợ sệt, các mẹ cần ghi nhớ một số điều sau.

Cho bé ăn dặm khi bé có hào hứng và thích thú với đồ ăn

Cho bé ăn dặm khi bé có hào hứng và thích thú với đồ ăn

CHỌN THỜI ĐIỂM CHO BÉ ĂN DẶM

Ăn bổ sung (ăn dặm) là cho trẻ ăn những thức ăn khác ngoài sữa mẹ. Thời gian bắt đầu cần cho trẻ ăn dặm là khi trẻ tròn 6 tháng tuổi. Theo truyền thống người Việt Nam và theo khuyến nghị ăn dặm cho trẻ là bắt đầu ăn dặm bằng bột gạo xay hoặc cháo xay nấu với thịt, trứng, rau.

Giai đoạn này trẻ cần ăn bổ sung vì nhu cầu năng lượng tăng. Từ 6 tháng tuổi năng lượng từ sữa mẹ chỉ đủ cung cấp khoảng 450kcal/ngày, trong khi đó giai đoạn này trẻ cần khoảng gần 700kcal/ngày. Do vậy, thức ăn bổ sung là cần thiết để bù đắp khoảng cách thiếu hụt năng lượng này và lượng thức ăn trong các bữa ăn dặm cũng cần tăng lên khi trẻ lớn lên (tăng về số lượng và đậm độ đặc dần lên), nếu không đảm bảo đủ bữa ăn dặm trẻ sẽ còi cọc, phát triển chậm.

Một lý do nữa cần ăn dặm là do từ 6 tháng tuổi, lượng sắt dự trữ không còn, do vậy trẻ sẽ thiếu sắt nếu chỉ lấy từ nguồn sữa mẹ, do vậy thức ăn bổ sung sẽ là nguồn cung cấp đủ lượng sắt cần thiết để bù đắp khoảng thiếu hụt đó. Nếu cơ thể không có đủ lượng sắt trẻ sẽ bị thiếu máu. Khoảng thiếu hụt sắt lớn nhất vào lúc trẻ 6 -12 tháng và nguy cơ thiếu máu lớn nhất cũng ở nhóm tuổi này.

Trong một số trường hợp đặc biệt có thể cho trẻ ăn bổ sung từ giữa tháng thứ 4 khi trẻ không tăng cân một cách bình thường mặc dù trẻ vẫn được bú mẹ đầy đủ hoặc trẻ được bú mẹ thường xuyên nhưng vẫn tỏ ra đói ngay sau khi bú hoặc mẹ có bệnh không cho con bú được.

CHÚ Ý NHỮNG DẤU HIỆU CHO THẤY BÉ ĐÃ SẴN SÀNG VỚI ĐỒ ĂN DẶM

Ở lứa tuổi này, các dấu hiệu chính xác nhất cho thấy bé đã sẵn sàng tiếp xúc với đồ ăn dặm chính là sự hào hứng và thích thú. Nếu bé của bạn có vẻ thích thú với việc xem mẹ ăn, háo hức nhìn những thứ đồ ăn mà mỗi lần mẹ gắp lên bát hoặc chú ý tới bữa tối của mẹ thì dường như bé đã chuẩn bị tinh thần để làm quen với đồ ăn dặm.

CHO BÉ TẬP LÀM QUEN VỚI ĐỒ ĂN

Mẹ và bé có rất nhiều thời gian để khám phá thế giới bếp núc và những món ăn tuyệt vời nhưng đừng nôn nóng. Hãy cho con ăn thật từ tốn, bắt đầu với lượng thức ăn rất ít và những thực phẩm dễ tiêu, sau đó mới tăng dần số lượng và chất lượng thức ăn.

Nên nhớ dạ dày của bé rất nhỏ. Do vậy, tốt nhất mẹ nên cho con ăn làm nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì chỉ có ba bữa chính lớn.

CHÚ Ý CÁC LOẠI THỨC ĂN CÓ THỂ LÀM BÉ DỊ ỨNG

Những loại thực phẩm hàm chứa chất gây dị ứng phổ biến, chẳng hạn như trứng hay lúa mì, sẽ làm tăng nguy cơ bé bị dị ứng sau này. Khi bé của bạn xuất hiện những hiện tượng như: phát ban, sưng mặt, khó thở, nôn mửa, tiêu chảy, đó có thể là dấu hiệu dị ứng. Mẹ nên gọi ngay cho bác sĩ khi nhận thấy ở bé có một trong các biểu hiện này.

Tránh những loại thức ăn có quá nhiều đường. Chúng không hề tốt cho sức khỏe và bé của bạn không thể nào dung nạp được hết lượng đường đó vào cơ thể. Tránh cho bé ăn mật ong cho đến khi 1 tuổi và tránh bơ đậu phộng cho đến khi bé 2 tuổi.

BÉ VẪN CẦN BÚ MẸ KHI ĂN DẶM

Cho bú sữa mẹ hoặc uống sữa ngoài trong suốt năm đầu đời. Sữa mẹ là nguồn thức ăn quan trọng nhất của bé trong suốt năm đầu đời vì vậy dù bạn đã tập cho bé ăn dặm thì vẫn nên tiếp tục cho bé bú thêm sữa mẹ hoặc cho bé uống sữa ngoài để đảm bảo nguồn dinh dưỡng cho bé được cung cấp đầy đủ và cân bằng.

CUNG CẤP NGUỒN THỰC PHẨM ĐỦ CHẤT KHI CHO BÉ ĂN DẶM

Để phát triển tốt, bé bắt đầu ăn dặm vẫn cần được tiếp tục bú sữa mẹ hàng ngày ít nhất 3-4 lần và ăn từ 2 bữa bột cháo/ngày rồi tăng dần lên 3-4 bữa bột/ngày khi gần 1 tuổi. Lưu ý là ngay từ khi tròn 6 tháng tuổi, bé cần ăn dặm và phải được ăn dặm đúng cách, đó là bột/cháo nấu với đủ 4 nhóm thực phẩm như sau:

Nhóm cung cấp bột đường: sử dụng gạo tẻ gạo tám mới, không nên trộn lẫn gạo nếp (gây đặc khó ăn) không nên trộn ý dĩ, hạt sen, đậu xanh dễ gây cảm giác chán khó ăn và chậm tiêu cho trẻ, với trẻ trên 1 tuổi nên đa dạng thực đơn ăn dặm để tránh làm trẻ biếng ăn do ăn cháo quá lâu: nên chế biến súp khoai tây thịt bò xay, bún, phở, bánh đa,… để trẻ hào hứng với bữa ăn dặm.

Nhóm cung cấp chất đạm: thịt nạc (lợn, gà), lòng đỏ trứng gà: là những thực phẩm giàu đạm dễ tiêu khuyến nghị dùng cho trẻ khi mới bắt đầu tập ăn dặm, sau đó cho trẻ ăn thịt bò, cá, tôm, cua (khi sang tháng tuổi thứ 7), trên 1 tuổi nên cho trẻ ăn cả quả trứng gà (cả lòng đỏ và lòng trắng). Với trẻ nhỏ không có vấn đề về cholesterol máu cao nên cho trẻ ăn trứng gà hằng ngày nếu trẻ thích ăn để tận dụng một nguồn cung cấp đạm động vật ngon bổ rẻ.

Nhóm cung cấp chất béo: trẻ cần ăn cả dầu thực vật và mỡ động vật (mỡ gà, mỡ lợn…), với tỷ lệ tốt nhất là 1:1 nên xen kẽ các bữa dầu và mỡ. Các loại dầu thực vật nên ăn đa dạng (đậu nành, mè, ôliu, dầu cá hồi…) riêng dầu gấc không nên ăn hàng ngày mà chỉ nên 1-2 lần/tuần để tránh vàng da do thừa tiền vitamin A.

Nhóm cung cấp chất xơ và vitamin: rau xanh và củ quả. Lưu ý đây là nhóm hầu như không cung cấp năng lượng nên không cho quá nhiều vào bữa bột cháo của trẻ gây thấp năng lượng khẩu phần khiến trẻ chậm lên cân: với trẻ bắt đầu ăn dặm nên cho 1 thìa rau, sau này tăng lên 2-3 thìa rau/1 bát bột cháo là đủ. Nếu trẻ táo bón có thể tăng cường thêm nhưng không nên quá nhiều. Ngược lại, với trẻ bị thừa cân béo phì rất nên bổ sung tăng cường nhóm này để hạn chế năng lượng.

CÁCH CHO BÉ ĂN DẶM HIỆU QUẢ

Để đảm bảo cho trẻ ăn dặm đúng cách, ngon miệng và hấp thu tốt cần:

– Cho trẻ ăn các thức ăn mềm, đa dạng, dễ tiêu và chia thành các bữa nhỏ (với trẻ mới ăn dặm hoặc trẻ biếng ăn). Tránh ăn trong bữa chính của trẻ những thức ăn thô nguyên hạt khó tiêu thấp năng lượng như ngô, khoai môn, bột sắn…

– Ða dạng thực phẩm: thay đổi các loại thức ăn trong các bữa ăn hoặc các ngày, để ý chọn những loại thức ăn trẻ thích để khuyến khích trẻ ăn đủ bữa.

– Với trẻ ăn kém, chậm lên cân hay sau đợt ốm, cần chú trọng bồi dưỡng bằng các loại thức ăn giàu dinh dưỡng giúp trẻ nhanh bắt kịp đà phát triển, đặc biệt là thực phẩm giàu đạm động vật: sữa mẹ, sữa công thức (trong trường hợp không được bú mẹ), trứng, thịt, cá…

– Ngoài ra, khi bắt đầu ăn dặm cần lưu ý cho trẻ được uống đủ nước đun sôi để nguội, nước hoa quả tươi và ăn thêm hoa quả để cung cấp đủ vitamin và chất xơ để đảm bảo quá trình tiêu hóa trong cơ thể được thuận lợi.

Khi bé tròn 6 tháng tuổi cũng là lúc bé đã sẵn sàng với việc ăn dặm. Để chuẩn bị cho con có một bước khởi đầu mới khi chuyển từ bú mẹ sang ăn đồ ăn lỏng một cách dễ dàng và hiệu quả, các mẹ nên đặc biệt chú ý những điều trên.

Thu Hằng