Chế độ dinh dưỡng dành cho trẻ bị sốt

Trẻ nhỏ là đối tượng hay mắc nhiều bệnh do hệ miễn dịch vẫn còn yếu. Sốt là bệnh thường gặp ở trẻ do nhiều nguyên nhân như nhiễm vi rut hay do các bệnh về đường hô hấp gây nên như viêm họng, viêm phế quản,… Khi trẻ bị sốt sẽ có cảm giác đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi và quấy khóc. Để trẻ nhanh khỏi, các mẹ không chỉ nên chú ý sử dụng thuốc cho con mà cần phải quan tâm đến chế độ dinh dưỡng để giúp trẻ nhanh khỏi bệnh và phục hồi sức khỏe.

NGUYÊN NHÂN KHIẾN TRẺ BỊ SỐT

Sốt không do nhiễm trùng

– Do mọc răng: Trẻ có thể bị sốt nhẹ kèm theo quấy khóc, lợi sưng đỏ, chán ăn, chảy nước miếng, khó ngủ ngoài ra có thể kèm theo các triệu trứng như đi ngoài ra chất nhầy. Thường thì bé sốt do mọc răng thường không quá cao và sốt cũng không kéo dài.

– Do tiêm vacxin: Trẻ có thể sốt sao khi tiêm các loại vacxin như 5 trong 1, thương hàn, bạch hầu, uốn ván, sởi, quai bị…Trẻ cũng chỉ bị sốt nhẹ, quấy khóc và thường giảm nhiệt sau một ngày và ngoài tăng thân nhiệt thì trẻ không có những biến chứng khác thì được coi là bình thường bởi bé có sự phản ứng lại với thuốc sau khi tiêm.

– Do bị cảm: Nhiều trẻ có thói quen chạy nhày vui chơi ở ngoài với những món đồ chơi trẻ em như xe đạp, các loại xe, đá bóng hay đơn giản chỉ là chạy nhảy ngoài trời ra quá nhiều mồ hôi. Khi trẻ bị sốt do cảm ít lâu sau sẽ có những triệu trứng như hắt hơi sổ mũi hoặc bị ho, có thể tìm các loại thảo dược để hạ sốt và giúp trẻ giải cảm.

– Do mặc quá nhiều quần áo: Thân nhiệt của trẻ nhất là trẻ sơ sinh chưa được hoàn thiện nên đôi khi mặc quá ấm cho trẻ cũng khiến thân nhiệt của trẻ tăng cao, những lúc như thế này cần cởi bỏ bớt quần áo và đo nhiệt độ cơ thể trẻ khoảng 1 đến 3 giờ và nếu muốn có thể đo cho bé khoảng 15-20 phút một lần để theo dõi nhiệt độ cơ thể của bé được chuẩn xác nhất.

Sốt do viêm nhiễm

– Do  cảm cúm: Đây là nguyên nhân gây sốt thường gặp ở trẻ em, sốt có thể kéo dài từ 2 đến 3 ngày kèm theo các triệu trứng như sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng, mệt mỏi, chán ăn.

– Do trẻ bị viêm phổi: Khi trẻ bị sốt do viêm phổi thường là sốt cao, thở nhanh, thở bất thường, thở khò khè, nôn, ho, chán ăn và trẻ lừ đừ có thể tím tái môi và móng tay.

– Sốt do viêm tai: Trẻ thể sốt cao, bứt rứt, bỏ ăn, ù tai, đau tai, chảy mủ tai, nghe không rõ, ở trẻ chưa biết nói có thể biểu hiện bằng cách kéo kéo tai.

– Sốt phát ban: Trẻ thường sốt cao trong 3-7 ngày, sau đó hết sốt và bắt đầu phát ban khắp người với các ban đỏ nhưng thường là ban chìm.

– Sốt xuất huyết: Trẻ sốt cao liên tục trên 3 ngày và có biểu hiện xuất huyết: chấm xuất huyết da (kéo căng da không biến mất) hay chảy máu mũi, chảy máu răng. Khi bệnh trở nặng, trẻ lừ đừ, vật vã, tay chân lạnh, có thể nôn ra máu, đau bụng, phân có màu đen.

– Trẻ bị sốt do lên sởi: Trẻ sốt cao liên tục, nước mũi chảy nhiều, mắt đỏ từ ngày thứ 4 có thể xuất hiện ở mặt, lan ra chân và chi.

– Trẻ bị sốt do nhiễm trùng tiểu: Sốt và các biểu hiện kèm theo như đi tiểu lắt nhắt, đau khi đi tiển, nước tiểu đục.

– Sốt do nhiễm trùng huyết: Sốt cao liên tục, có biểu hiện nhiễm trùng, không ăn uống được, nôn nhiều, li bì, mạch nhanh, thở gấp có thể phát ban.

– Sốt do viêm màng não: Sốt kèm theo thóp phồng, cổ cứng không cử động được, nhạy cảm với ánh sáng, nôn mửa, li bì.

– Sốt rét: Nghi ngờ trẻ mắc bênh sốt rét khi trẻ đang sống hoặc có đi đến vùng có nhiều người bị sốt rét trong vòng 6 tháng. Trẻ thường sốt kéo dài, liên tục, có hoặc không kèm lạnh run, đôi khi chỉ ớn lạnh, mệt mỏi, nhức đầu, đau cơ.

– Trẻ sốt do bị thương hàn: nghi thương hàn khi trẻ đang sống hoặc có đi đến vùng có nhiều người bị thương hàn trong vòng 3 tuần. Trẻ thường sốt cao liên tục trên 5 ngày, đau bụng, bụng chướng, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón.

– Trẻ sốt do bị lao: trẻ thường có dấu hiệu sốt kéo dài, thường sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi trộm, biếng ăn, đứng cân hay sụt cân, ho nhiều, ho ra máu và không đáp ứng với kháng sinh thông thường.

BIỂU HIỆN CHO THẤY TRẺ BỊ SỐT

Sốt là một phản ứng của cơ thể đối với các tác nhân gây bệnh nếu như tìm được đúng nguyên nhân cũng như biết cách hạ sốt đúng sẽ nhanh chóng giúp trẻ hạ nhiệt tốt nhất có thể. Nhiệt độ cơ thể của trẻ như thế nào thì được gọi là sốt? Trẻ nhỏ được coi là sốt nếu mức thân nhiệt của trẻ như sau:

– Nhiệt độ ở hậu môn cao hơn 38oC (100.4oF)

– Nhiệt độ ở miệng cao hơn 37.8oC (100F)

– Nhiệt độ ở nách cao hơn 37oC (99F)

– Nhiệt độ ở tai cao hơn 38oC (100.4F). (Cách đo này không khả thi với các bé dưới 6 tháng tuổi)

– Nhiệt độ đo bằng núm vú giả cao hơn 37.8oC (100F). (Nhiệt kế núm vú sẽ chính xác hơn với trẻ trên 3 tháng)

CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO TRẺ BỊ SỐT

Khi trẻ bị sốt nhu cầu về năng lượng tăng lên rất nhiều lần. Vì vậy chế độ dinh dưỡng trong thời gian này vẫn phải đảm bảo đầy đủ các thành phần (chủ yếu là đạm và mỡ). Đồng thời khi trẻ bị sốt cơ thể cũng mất nhiều nước và các chất điện giải qua da, nên cần cho trẻ uống nước đầy đủ. Ngoài ra, khi trẻ bị sốt cao, các men tiêu hóa bị ức chế, làm trẻ chán ăn, bỏ bữa vì vậy cần cho trẻ ăn những loại thức ăn dễ tiêu hóa mà lại cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng.

Đối với trẻ sơ sinh bị sốt thì trẻ cần cho bú sữa mẹ hoàn toàn

Khi trẻ sơ sinh bị sốt, chỉ cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn nhưng tăng số lần bú, ít nhất 10-12 lần/ngày. Thời gian mỗi lần bú cần kéo dài hơn (khi bị ốm trẻ sẽ mệt mỏi, nên khả năng mút vú của trẻ kém hơn). Đối với trẻ bị tắc mũi hoặc mệt quá không bú được thì mẹ cần vắt sữa ra và cho trẻ ăn bằng thìa. Lúc này cần vệ sinh các dụng cụ vắt sữa, cốc thìa… để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập khiến trẻ bị tiêu chảy.

Đối với trẻ lớn hơn các mẹ nên chú ý những thực phẩm nên và không nên cho trẻ ăn:

Thực phẩm nên cho trẻ ăn

Nước

Khi cơ thể bị mất nước, các vi-rút, vi khuẩn thường phát triển mạnh mẽ hơn. Khi trẻ bị sốt, mẹ nên cho bé uống nhiều nước lọc hơn bình thường để bổ sung lượng nước đã mất đi. Việc bù đủ nước khi sốt sẽ giúp trẻ không bị kiệt sức, các độc tố trong cơ thể cũng sẽ được loại bỏ nhanh và dễ dàng hơn. Ngoài ra, mẹ cũng nên thay nước lọc bằng nước đun sôi để nguội pha với hydrit hoặc oresol để bù điện giải cho trẻ.

Nước hoa quả tươi

Trẻ đang sốt bị mất nước trầm trọng và vì thế cần được ăn theo chế độ nhiều nước, nhiều chất lỏng trong vài ngày. Các loại trái cây như cam, xoài, chuối,… là những loại quả bổ, lành được ưu tiên hàng đầu trong thời gian trẻ bị sốt. Trẻ đang sốt thường mệt mỏi, khó ăn nên xay sinh tố hay làm nước ép hoa quả sẽ giúp trẻ dễ hấp thụ hơn.

Đặc biệt, cứ 3 tiếng đồng hồ uống một cốc nước cam vắt tươi rất tốt cho trẻ bị sốt. Nước cam rất giàu vitamin C, giúp tăng cường miễn dịch tự nhiên của cơ thể và gia tăng sức đề kháng chống lại vi khuẩn, vi rút. Nên nhớ là cần cho trẻ uống nước cam vắt trực tiếp từ quả cam tươi. Loại nước ép cam đóng hộp bán sẵn thường chứa lượng đường không cần thiết và nhiều chất bảo quản, không thích hợp khi cơ thể trẻ đang yếu ớt.

Súp gà

Ngoài cung cấp nguồn chất lỏng cần thiết cho cơ thể trẻ, món súp gà còn chứa nhiều chất dinh dưỡng, bồi bổ cho trẻ mau phục hồi, chống viêm, kháng khuẩn, nhanh hạ sốt và giảm các triệu chứng do cảm cúm. Khi nấu súp gà, mẹ nhớ cho thêm một số loại rau, nấm,… để cung cấp thêm cho bé một lượng vitamin, khoáng chất và các chất chống ô-xy hóa, giúp tăng cường hệ miễn dịch. Gừng, hành, rau thơm,… cũng là những gia vị làm tăng hiệu quả chữa bệnh của món súp gà.

Trà gừng

Gừng là loại thảo dược tuyệt vời có tác dụng ngăn chặn vi khuẩn, giảm đau, chống viêm, chống lại được những cơn buồn nôn, ốm yếu, mệt mỏi. Vị gừng cay cay có thể khiến việc dỗ trẻ uống trở nên khó khăn nhưng nếu đã thuyết phục được các bé uống trà gừng, bé sẽ cảm thấy khỏe khoắn hơn, tỉnh táo và đỡ mệt do sốt hơn rất nhanh.

Cách làm trà gừng cực kì đơn giản. Mẹ chỉ cần chuẩn bị nước lọc, đường trắng, gừng tươi giã nhỏ làm nguyên liệu. Đun sôi nước, cho gừng tươi giã nhỏ vào cốc rồi đổ nước sôi vào, ngâm gừng trong 10 phút. Sau đó, cho thêm chút đường vào khuấy đều cho bé dễ uống. Vậy là đã có món trà gừng nóng thơm, ngọt ngọt cay cay giúp trẻ hạ sốt nhanh chóng.

Sữa chua

Sữa chua chứa nguồn lợi khuẩn probiotic dồi dào, rất tốt cho hệ tiêu hóa đang vô cùng yếu ớt của trẻ, giúp cơ thể đang sốt hay cúm sớm phục hồi, tránh mắc thêm các bệnh khác.

Rau xanh

Tất cả các loại rau quả quen thuộc như cà chua, bắp cải, rau cải, mồng tơi, rau ngót, rau muống, rau dền,… được chế biến dưới dạng luộc hay canh đều cung cấp nguồn vitamin và khoáng chất cực kì cần thiết giúp trẻ nhanh hạ sốt, tăng sức đề kháng cho cơ thể.

Rau xanh cung cấp các vitamin và khoáng chất giúp trẻ nhanh hạ sốt và tăng cường sức đề kháng

Rau xanh cung cấp các vitamin và khoáng chất giúp trẻ nhanh hạ sốt và tăng cường sức đề kháng

Nước dừa

Nước dừa ít calo và có tác dụng như nước oresol, cung cấp chất điện giải, kali và vitamin C rất tốt cho các trẻ đang bị sốt. Mẹ có thể mua nước dừa cho trẻ uống trong thời gian trẻ bị sốt để bù nước cho cơ thể. Vitamin C có trong nước dừa cũng giúp củng cố hệ miễn dịch và giúp trẻ nhanh khỏi bệnh.

Bữa ăn phụ với bột yến mạch

Bột yến mạch rất giàu vitamin, protein, chất béo và khoáng chất vì thế, mẹ hãy chọn món này cho con ăn vào bữa phụ. Mẹ có thể trộn thêm sữa và bánh ngũ cốc cùng bột yến mạch để bé thưởng thức.

Bánh quy làm từ lúa mỳ

Đây cũng được coi là một món ăn giúp trẻ hạ sốt hiệu quả. Phục hồi sức khỏe cho trẻ sau khi bị ốm, sốt là cả một quá trình lâu dàu vì vậy, mẹ hãy chọn món bánh quy làm từ nguyên liệu bột mỳ để làm bữa phụ cho bé. Đây là loại thực phẩm rất dễ tiêu hóa và tốt cho việc phục hồi cơ thể của trẻ.

Thực phẩm trẻ không nên ăn khi bị sốt

Nước đá, nước lạnh

Trẻ sốt thường thấy nóng trong người, đòi uống nước lạnh, nước đá. Tuy nhiên việc uống nước lạnh không làm cho nhiệt độ của trẻ giảm đi, thậm chí còn làm bé sốt cao hơn. Ngoài ra, khi bị sốt, hệ hô hấp và tiêu hóa của trẻ yếu đi, uống nước lạnh còn dễ làm cho trẻ viêm họng hoặc mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột.

Món xào, rán nhiều dầu mỡ

Các mẹ cũng không nên làm những món chiên, xào cho trẻ ăn khi bé sốt. Bới những món ăn này khiến trẻ khó hấp thu và thậm chí còn gây rối loạn tiêu hóa.

Trứng

Bình thường trứng là một thực phẩm rất bổ dưỡng cho sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, các mẹ không nên cho trẻ ăn trứng khi bị ốm. Bởi trong trứng có rất nhiều protein nên sau khi ăn sẽ tạo ra một nhiệt lượng lớn. Những người bị sốt, nhất là trẻ em ăn trứng gà sẽ làm cho nhiệt lượng cơ thể tăng lên không phát tán ra ngoài được, do vậy sốt càng cao và rất lâu khỏi.

Vì vậy, khi bị sốt, các mẹ không nên cho trẻ ăn trứng gà mà thay vào đó các mẹ nên cho trẻ uống nhiều nước, ăn rau quả tươi và hạn chế những thứ có chứa nhiều protein.

Mật ong

Bình thường mật ong là một thực phẩm rất tốt cho sức khỏe của cả trẻ em và người lớn. Tuy nhiên khi  bị sốt, nếu cho trẻ ăn quá nhiều mật ong sẽ khiến bé sốt cao hơn chứ không làm tình trạng của trẻ khá hơn.

Các gia vị cay nóng

Khi nấu bữa cho bé trong thời gian bé sốt, mẹ cần tránh hoặc hạn chế cho các gia vị như tỏi, ớt, hạt tiêu… bởi chúng làm tăng nhiệt lượng trong cơ thể, làm bé sốt cao hơn.

Các loại nước nhiều đường

Khi trẻ bị sốt, các mẹ  không nên cho con uống nước soda hay bất kỳ loại nước có ga nào. Ngay cả mật ong và các loại đường tự nhiên khác, cũng phải nói không. Bởi vì khi đường vào cơ thể, các tế bào máu trắng sẽ diệt khuẩn chậm chạp hơn.

Thực phẩm khó tiêu

Khi sốt, bộ máy tiêu hóa của trẻ không khỏe như bình thường, trong khi đó cá loại thịt màu đỏ, cá, tôm, cua, sò, hến, các loại thịt khác có chứa hàm lượng cholesterol cao sẽ gây khó tiêu cho trẻ.

Trẻ bị sốt cơ thể bị suy nhược mất nước nên rất yếu. Các mẹ cần chú ý chế độ dinh dưỡng để giúp trẻ nhanh khỏi và phục hồi sức khỏe sau sốt. 

Thu Hằng